DOMATES’DE YABANCI OT MÜCADELESİ

Sebze üretiminde hastalık ve zararlı mücadelesi yanında bitki besinlerine ortak olan yabancı otlara karşı mücadelenin bilinçli ve zamanında yapılması gerekmektedir.

Bu dersimizde özellikle domatesde zararlı olan bazı yabancı otlar ve bunların zarar şekilleri ile mücadele şekilleri anlatılacaktır.

Unutmayın ki yabancı otlar bu kadar değildir. Dersimizde domates örnek olarak verilmiştir. Dikkatle inceleyin...

DOMATES'DE YABANCI OT

Domates yetiştiriciliğinde diğer kültür bitkilerinde olduğu gibi bitki koruma alanında karşılaşılan sorunlar arasında yabancı otlar da yer almaktadır. Gelişmesinin ilk ayında yabancı otların yoğun baskısı altında kalan domates bitkileri iyi gelişememekte, verim düşmekte ürünün kalite ve standardı etkilenmekte ve hasat güçleşmektedir. Bu nedenİe erken devrede yabancı otlarla mücadele yapılmalıdır. Yapılan mücadele ile tahminen % 10 oranında ürün,artışı sağlanmaktadır.

HANGİ YABANCI OTLAR NASIL ZARAR YAPAR?

Yabani  hardal,  horoz  kuyruğu,  sirken, darıcan, ayrık, kanyaş ve adi tarla sarmaşığı domatesi gölgeleyerek ve ayrıca su ve besin maddelerine ortak olarak zarar verirler. Demirdikeni rekabetten başka elle hasadı güçleştirir. Ayrıca yabancı otların çim ve kök salgılarının da çeşitli etkileri vardır. Orabanş ise domatesin kökleri üzerinde doğrudan beslendiği için çok zararlı olur.

Bütün bunlardan başka yabancı otlar hastalık ve zararlılara hayat devrelerini tamamlamada konukçuluk ederler.

YAYGIN  YABANCI OTLAR

Domates tarlalarında çeşitli yabancı ot türü bulunmakla beraber en yaygın olanlar şu şekilde sıralanabilir:

Orabanş, horoz kuyruğu, karapazı, sirken, yabani turp, semiz otu, yabani hardal, köpek üzümü, demir dikeni, çatal otu, darıcan, kirpi darı, köpek dişi ayrığı, kanyaş ve adi tarla sarmaşığıdır.

Şekil 1. Köpek üzümü yabancı otu.

Şekil 2. Horoz kuyruğu.

HANGİ  BÖLGELERİMİZDE  YAYGIN

- Orabanş Orta Anadolu, Ege ve Marmara Bölgesinde,

- Köpek  üzümü,  yabani  turp ve kanyaş  Ege,  Akdeniz, Marmara ve Karadeniz Bölgelerinde,

- Horoz  kuyruğu,  karapazı,  sirken,  semizotu,  yabani hardal,  demir dikeni,  çatal  otu, darıcan,  kirpi  darı,  köpek dişi ayrığı ve adi tarla sarmaşığı bütün bölgelerimizde yer yer yoğunluk göstermektedir.

YABANCI OT YAŞAMI  NASILDIR?

Domates tarlalarında rastlanan yabancı otlar; Dar veya geniş yapraklı olarak;

- Tek yıllık

- İki yıllık ve

- Çok yıllık olarak gruplandırılır.

Tek yıllık geniş yapraklı yabancı otlar olarak, horoz kuyruğu, hardal, sirken, semizotu, turpotu, karapazı, çoban çantası ve demir dikenine rastlanabilir.

Tek yıllık dar yapraklı olarak bulunabilecek yabancı otlar ise püsküllü  çayır,  çatal  otu,  darıcan,  tavşan  bıyığı ve kirpi darıdır.

Şekll 3. Demir dikeni.

Şekil 4. Darıcan otu.

TEK YILLIK OTLAR

- Tek yıllık yabancı otlar domates ekimi veya dikimi ile beraber çimlenip gelişir, yazın tohum verir ve kuruyup ölürler.

İKİ YILLIK OTLAR

- Iki yıllık yabancı otlar, ilk yıl rozet yaprakları oluşturur ve ikinci yıl gelişmesini tamamlayarak tohum bağlarlar.

ÇOK YILLIK OTLAR

- Çok yıllık geniş yapraklı  yabancı otlardan  ise  adi  tarla sarmaşığına, dar yapraklı olarak ise köpek dişi ayrığı, kanyaş ve topalağa rastlanmaktadır.

- Çok yıllık yabancı otlar iki yıldan daha fazla canlı kalırlar toprakaltı organları, yumru ve tohumları ile çoğalırlar.

TAM PARAZİT YABANCI OT ORABANŞ

Orabanşın gövdesi beyâzdır, yaprak ve gövdesinde yeşil renk olmadığından fotosentez yapamaz, kendisi için besin üretemez. Çiçekleri beyazımsı sarı, donuk mavi renkte olabilir. Tohumları çok ince adeta toz şeklindedir.

DOMATESDEKİ  GELİŞİMİ  NASIL?

Domatesteki orabanş bitkisinin tohumları 15-25°C arasında toprakta bitki kökleri çevresinde veya üzerinde, bitki köklerince salgılanan bitki gelişme düzenleyici maddelerce çimlenmeleri teşvik edilir. Tohumların çimlenmesi ile oluşan emeçler köke temas edince  tutunur ve bitkinin dokularına girer. İletim demetleri ile temas kurarak beslenmeye başlar. Kökler üzerinde konik çıkıntılar oluşur ve bunlar hızla  büyüyüp toprak yüzeyine  ulaşırlar.  Küçük pul yaprakları arasından çiçekler açar ve tohum kapsülleri oluşur. Bir bitkinin 40.000'in üzerinde tohum verdiği saptanmıştır. Tohumları çok küçüktür. Rüzgar, çiftlik aletleri ve sulama suyu ile tarlalara yayılır.

Tohumları toprakta çok uzun zaman canlı kalabilmekte bu süre 10 yılı aşmaktadır.

Şekil 5. Orabanş asalak otu.

YABANCIOT MÜCADELESİNİ NASIL YAPALIM?

YİNE  KÜLTÜREL  ÜNLEM

Tek ve çok yıllık yabancı otlarla mücadelede kültürel tedbir ola~a iyi yanmış çiftlik gübresi kullanılması, tarla kenarlarının ve tarla: toprağının derin sürülmesi önerilebilir.

ORABANŞ  MÜCADELESİ  ÖNEMLİDİR

Orabanşla mücadele etmek için;

- Temiz tohum kullanmak,

- Konukçusu olan yabancı otlarla savaşmak,

- Tohum vermeden önce elle almak,

- Dökülen tohumları imha etmek için artıkları alev makinası ile yakmak,

- Bol  çiftlik gübresi  vererek  ürün  bitkisinin  teşvik  etmek önerilebilir. Topraktaki orabanş tohumlarını çimlendirdikleri halde kendileri parazitlenmeyen buğday, arpa ve mısır münavebe bitkisi olarak ekilebilirler. Metrekarede bir adet dahi olsa savaşılmalıdır.

Kültürel önlemlerle yabancı ot yoğunluğu azaltılmakla birlikte yine de ilaçlı mücadeleye ihtiyaç vardır.

İLAÇLI  MÜCADELE  PAHALIDIR

Orabanş ile kimyasal mücadele fide yastıklarında ve küçük alanlarda metil bromid gibi fümigantlarla toprak ilaçlaması şeklinde, ekim ve dikimden 5-7 gün önce yapılır.

METİL  BROMİD UYGULAMASI NASIL?

Orabanş ile mücadelede metil bromid uygulaması güç ve masraflı olduğundan  ancak  dar  alanlarda  ve  fideliklerde  uygulanabilir.

İlaçlamadan önce fümige edilecek saha plastik örtü ile sıkıca örtülür. Bu işlemden önce metil bromidin aktarılması için her m2 ye bir adet gelecek şekilde boş kavanoz yerleştirilir. Sıkıştırılmış halde bulunan metil bromid m2 ye 100 g gelecek şekilde plastik hortum vasıtasıyla boş kavanozlara aktarılarak verilir veya plastik kaplarına yerleştirilir ve toprak üzerine konur. Toprak naylon ile örtülür. Naylon örtünün üzerinden plastik kap içerisindeki tüpün ağzına avuç ile basılarak tüpün delinmesi sağlanır. 1-2 gün naylon ile kapalı tutulur. Örtü açıldıktan 3-4 gün sonra ekim yapılır. Methyl bromide 4°C de buhar haline geçtiği için ilaçlama serin saatlerde yapılmalıdır.

DAR YAPRAKLI OTLAR İÇİN;

Kanyaş ve tek yıllık dar yapraklı yabancı otlar 15-20 cm boyda iken ilaçlanır. Kullanılacak ilaçların etkili madde isimleri ve kullanma şekilleri ekteki tabloda verilmiştir.

Uygulamaya  geçmeden  önce  mutlaka  Tarım  Teşkilatına başvurulması gereklidir.

EKİM-DİKİM  ÖNCESİ

Domates ekiliş alanlarında sorun oluşturan diğer yabancı otlarla mücadelede ekim veya dikim öncesi toprağa Trifluralin % 48 ve Dinitramin % 25, 200 ml/dekar dozda uygulanırlar. Uygulamadan sonra 5-7 cm toprak derinliğine karıştırılmalıdır. Bu nedenle toprak sathı keseksiz olmalıdır. Bu ilaçlar tek yıllık dar ve geniş yapraklı yabancı otların bir kısmını kontrol ederler.

DİKİM  SONRASI

Dikim  sonrası  ise  Metribuzine  %  70,' 75  g/dekar dozda, Diphenamide % 80, 700 g/dekar dozda uygulanır. Bu ilaçlar boğaz doldurma işleminden sonra uygulanırsa daha iyi netice vermektedirler. Bu ilaçlar da tek yıllık dar ve geniş yapraklı yabancı otların bazılarını kontrol ederler.

İLAÇ NASIL  UYGULANIR

Yabancı ot  mücadelesinde  basınçlı  sırt  pülverizatörleri kullanılabilir. Belli bir alana verilecek ilaç dozunun o alana tam dağılmasına -dikkat edilmelidir. Bunun için de kullanılacak aletleri önceden bir kalibrasyon yapılmalıdır. Bir depo dolusu su ne kadar alanı ıslatabiliyorsa o alana göre ilaç alınıp suya karıştırılıp pülverize edilmelidir.  İlaçlama  yeknesak  bir  biçimde  yapılmalı  ve  ilaçlı alanlardan ikinci kez geçilmemelidir. İlaçlama rüzgarsız, sakin havada yapılmalı, sıcaklık 25°C nin üstünde olmamalıdır.

PÜLVERİZATÖR  İYİCE  YIKANMALI

Yabancı ot  ilaçlamasında  kullanılan  püskürtücüler  iyice yıkanmadan  diğer kültür bitkilerinde  kullanılmamalıdır.  İlaçlama sırasında ilacın cilt, göz ve solunum yollarına etkisi önlenmelidir.

SİGARA  İÇME

Kesinlikle sigara içilmemelidir. Çalışma anında herhangi bir şey yenmemelidir.  Şeker  hastaları  yabancı ot  ilaçlamalarında çalıştırılmamalıdır.  Ilaçlamadan sonra el ve yüz sabun ile iyice yıkanmalıdır.

İLAÇ ARTIĞINA DİKKAT

İlaçların sulardaki canlıları ve özellikle balıkları etkilemesini önlemek için ilaç artıklarının, ambalaj kaplarının ve pülverizatörlerin yıkanmasında kullanılan  suların su  kaynaklarına ulaşamayacak şekilde yok edilmesi gerekir.

Kaynak:

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğü

Çiftçi Eğitim ve Yayım Serisi

Yayın Seri No: 9

Comments (0) >>

Write comment

You must be logged in to post a comment. Please register if you do not have an account yet.