FİTOTERAPİ

Bitkileri/ Bitkisel ekstreleri ya da Bitkisel ilaçları kullanarak
hastalıklardan korunmak, şiddetini hafifletme ve tedaviye yardımcı
olmaktır

(Modern ilaç hazırlama yöntemlerinin bitkisel ekstrelere
uygulanması ile hazırlanan; etkili, güvenli, stabilitesi yüksek ve
kullanımı kolay ilaç formlarının kullanıldığı bir bilim dalı)

Geleneksel Fitoterapi

Zamanla Yerini
Akılcı Fitoterapiye bırakmıştır
(Bilimsel olarak kanıtlanmış ve Doğrulanmış)
Standardize tıbbi bitkisel ürünler kullanılır

Standardize Tıbbi Bitkisel Ürünler

Optimum Etki
Tekrarlanabilir Etki (Kontrollu Klinik Çalışmalar )
Dozajlama

Akılcı Fitoterapi

Fitoterapi Preparatlarında Kullanılacak Bitki

Doğru bitki,
 Doğru zamanda toplanmış olmalı
 Kurutma ve saklanma şartları
 Ekstraksiyon yöntemleri ve analizleri uygun olmalı

Bitkisel Drog

Tıbbi Bitkisel Ürünleri (Fitofarmasötik) hazırlamada kullanılan
bitkilere verilen isimdir.

Bitkilerin tamamı veya bir kısmının
(herba, yaprak, çiçek, tohum ve kök);
parçalanmış veya kesilmiş şekilde ya da bütün olarak, genellikle
kurutulmuş halde veya taze olarak bir işlemden geçirilmeden bulunan
halidir (EP 2000).

Bitkisel Droglardan Hazırlanan Ürünler

Bitkisel droglardan; ekstraksiyon, distilasyon, sıkma, fraksiyonlama,
saflaştırma, yoğunlaştırma ve fermantasyon sonucu elde edilen
ürünlerdir(EP 2000).

Toz edilmiş bitkisel drog
Bitkisel çaylar (Bir veya daha fazla bitkisel drog içeren, oral
olarak kullanılan, poşet veya paketler halinde satılan
preparatlardır)
Tentür (1 kısım drog : 10 kısım solvan / 1: 5 olabilir)
Ekstre (Sıvı ekstre = 1:1;  Kuru ekstre (su miktsrı % 5’den az)
Uçucu yağ (esans)
Sabit yağ
Bitki Özütü/su (Sıkma)
Bitkiden akan ürünler (Reçine / zamk)

Standardizasyon

Bitkisel drogdan elde edilen ürünün (.......) bir madde üzerinden
veya etkinliği bilinen bir grup madde üzerinden ayarlanmasının
yapılmasıdır (Yardımcı maddeler, bitkisel drog, bitkisel ürün
kullanarak).

Ginkgo biloba yaprakları kuru ekstresi % 24 Flavonoid glikozit
üzerinden

Silybum marianum tohumlarından hazırlanan kuru ekstre
% 70-80 silymarin (flavanolignanlar)

Valeriana kökü ( % 0.2- 0.4 valerenik asit)

Bitkisel Materyalin Bileşiklerini Etkileyen Faktörler

1) Genetik Faktörler
(Kimyasal ırk)

2) Yetişme şartları
İklim (sıcaklık, ışık ve yağmur)
Toprak (pH, ağır metal ve verimlilik)
Çevredeki böcek ve canlılar

3) Hasat şartları ve kurutma
Hasat zamanı (Çiçeklenme öncesi sırası veya sonrası)
Hasat sonrası yapılan işlemler (yıkama, soyma)
Kurutma ( metod, süre ve sıcaklık)

4) Parçalama
Kesme işlemi (ince veya kaba parçalara kesme)
Öğütme  (sıcaklık)

5) Depolama
Işık ve oksijen (oksidasyon)
Nem (hidroliz, enzim reaksiyonları ve mikroorganizma)
Sıcaklık (polimerleşme, bozunma, mikroorganizma)

Bitkisel Drog Kalite Özellikleri (Hyperici Herba)

Teşhis
Mikroskopik (Mikroskoptaki elementler)
Makroskopik (bitkisel materyal botanik karekterleri)
Naftodiantron ve Flavonoit (ITK)

Saflık
Yabancı materyal oranı (< % 2)
Kül (< % 7)
Kurutmada kayıp (< % 10)
Mikrobiyolojik kalite (1 gr da 105 den az bakteri ve 103 den az mantar)
Pestisit kalıntısı (Avrupa Farmakopesinde verilen limitler içinde)
Aflatoksin (B1; 2µg/kg’dan az ve Total(B1,B2,G1 ve G2; 4µg/kg’dan
az)
Ağır metal (Pb; 5 mg/kg, Cd; 0.2 mg/kg, Hg; 0.1 mg/kg)

Miktar
Hiperisin (% 0.08’den az olmamalı)
Ekstre edilebilir miktar (Bitkisel drogtan elde edilecek ekstre oranı)

Bitkisel Ekstre Özellikleri (Hyperici Herba- Kuru Ekstre )

1) Üretim
Kullanılan bitki ve kısmı (Hypericum perforatum L.)
Ekstraksiyon solvanı (% 60 Etanol)
Ekstre edilebilir miktar (Bitkisel drogtan elde edilen ekstre oranı)
3-6:1
Ekstrenin Kompozisyonu (% 80 ekstre + % 20 yardımcı materyal)

2) Kalite
a) Tarif
Renk ve koku (Grimsi-kahverengi ve karakteristik kokuda)
Partikül büyüklüğü (0.3 mm’den az)

b) Teşhis
Naftodiantron ve Flavonoit (ITK) - EP

c) Saflık
Kalıntı solvan analizi (Gaz Kromatografisi ile) - % 0.5’den az
etanol - EP
Kurutmada kayıp (< % 5) - EP
Mikrobiyolojik kalite (1 gr; 104 den az bakteri ve 102 den az mantar)
-EP

d)Miktar
Hiperisin % 0.3 ve/veya Hiperforin % 3’den az olmayacak (YBSK)

Depresyonda Kullanılanlar

Hypericum perforatum (Sarı Kantaron) St. john’s wort
Naftodiantron-Hiperisin
(Psikolojik rahatsızlıklar, huzursuzluk, sinirsel gerginlik)
Etkileri 2 hafta kullandıktan sonra başlar (900mg/gün)
Yan etkileri; sentetik antidepresanlara (% 10-25) göre daha az (% 3)

Huzursuzluk ve Uyku Düzensizliği

Valeriana officinalis L. (Kedi Otu Kökü) Valerian
              Valepotriat, uçucu yağ, seskiterpen
                                      sinirsel uyku bozuklukları ve
sinisel gerginlik                                             2-3 gram
çay olarak veya 600 mg yatmadan 2 saat önce
Passiflora incarnata (Çarkıfelek) Passion Flower
          Flavonoitler
                                                    4-8 gram çiçek,
150-300 mg katı ekstre, 5 ml/700 mg şurup
Melissa officinalis (Oğul otu yaprakları) Balm Leaf -uçucu yağ

                          1.5-4.5 gram (1/2 çay kaşığı)günde 3
kez çay olarak
Lavandula sp. (Lavanta çiçekleri) Lavander-uçucu yağ
       (1/2 çay kaşığı) veya 2-4 damla uçucu yağ kesme şekerle

Huzursuzluk ve Uyku Düzensizliği

Formül 1
Kediotu kökü                                  50 gr
Melissa yaprağı                                       25 gr
Nane yaprağı                                  25 gr

Formül 2
Lavanta çiçeği                                       25 gr
Melissa yaprağı                                       25 gr
Fesleğen                                               25 gr
Limon kabuğu                                   25 gr

1 yemek kaşığı kupaya konur. 150 ml yeni kaynamış su ilave
edilir,
10 dk sonra süzülerek yat

Kalp ve Damar Yetmezliği

Crataegus (Alıç Çiçekleri) Hawthorn
             Flavonoitler ve oligomerik prosiyanidinler
                                        Kalp kaslarını güçlendirir,
kalp atışını düzenler ve tansiyonu düşürür
                                160 - 900 ekstre mg/gün, en az 6 hafta
kullanılmalı                                      1 çay kaşığı
çiçek ve yaprak karışımı günde 3 kez kullanılır.

Dolaşım ve Beyinle İlgili Problemler

Ginkgo biloba (Ginkgo yaprakları) Ginkgo
                 Ginkolitler ve Flavonoitler
 120-240 mg/gün standardize ekstre (3 ay sonra etkiler incelenir)

Özellikle beyin bölgesinde kan dolaşımını düzeltir,
Hafıza yetersizliği, unutkanlık ve konsantrasyon güçlüğünde,
Hatırlama ve öğrenim kapasitesini artırır
Bunama ve depresyonda

Bacaklardaki şişlik ve varisler

Aesculus hippocastanum (At kestanesi tohumları) Horse Chesnut
Essin (Triterpenik saponozit) veya Ekstre
100 mg/gün Essin ya da 600 mg ekstre/gün Tablet (1 ay)
Pomat şeklinde (Reparil-Gel-N Jel)
Kapiler damar duvarlarını güçlendirerek kan akımını düzenler
Bacaklardaki şişmeleri azaltır ve varislerde faydalıdır
Travma sonucu oluşan ezik, çürük ve morarmalarda

Soğuk Algınlığında Kullanılanlar

Tilia sp. (Ihlamur çiçeği) Linden Flowers
                         Flavonoit, fenolik asitler, lektin ve C
vitamini
1-2 çay kaşığı kupaya konur. 150 ml yeni kaynamış su ilave
edilir,                                 10 dk sonra süzülerek içilir
(günde 3 kez )
Sambucus nigra (Mürver çiçeği) Elder Flowers
                             Flavonoit, müsilaj
2 çay kaşığı kupaya konur. 150 ml yeni kaynamış su ilave edilir,
                                10 dk sonra süzülerek içilir (günde
3 kez )
 Soğuk algınlığı, nezle ve gripte kullanılır

Soğuk Algınlığında Kullanılanlar

Formül 1
Mürver çiçeği                                       30 gr
Ihlamur çiçeği                                       30 gr
Kuşburnu                                                   20 gr
Formül 2
Mürver çiçeği                                       30 gr
Kekik                                               20 gr
Kuşburnu                                                5 gr
Meyan kökü                                     5 gr
Ebegümeci çiçekleri                           5 gr

1-2 çay kaşığı kupaya konur. 150 ml yeni kaynamış su ilave
edilir,
10 dk sonra süzülerek günde 3-4 kez içilir.

ÖKSÜRÜK GİDERİCİ OLARAK KULLANILAN
Bazı Uçucu Yağlar

Anason yağı
Ökaliptus yağı
Nane yağı
Kekik yağı
Mersin yağı
Tolu balzamı
Pastil, gargara ve damla şeklinde
Soğuk algınlığı, nezle ve gripte kullanılır

Karaciğer Rahatsızlıklarında Kullanılanlar

Silybum marianum (Meryemana dikeni, deve dikeni)
Milk Thistle Fruits
Silimarin (Flavonolignan karışımı)
En az % 70 silimarin içeren standardize ekstre; 140-210 mg/gün
(3 ay sonra etkiler incelenir)
1 çay kaşığı meyva (3-5 gr) cezveye konur. 150 ml su ilave edilir,
5 dk kaynatılır ve 5 dk beklenip süzülerek içilir (günde 3 kez)
                Karaciğer hücrelerini yenileyerek; hepatit, siroz ve
toksinlerle ilgili zehirlenmelerde kullanılır.
Cynara scolymus (Enginar yaprağı) ArtichokeLeaf
                              Sinarin
100 mg standardize ekstre (günde 3 kez )
 Karaciğer koruyucu, sindirime yardımcı ve kolesterol düşürüc

ZAYIFLAMAKTA YARDIMCI FORMÜL

Formül
Alıç çiçeği   (Metabolizma )                    10 gr
Anason (Rezene) meyvası        (iştah kesici)         10 gr
Meyan kökü                                    10 gr
Mısır püskülü                                      10 gr

1-2 çay kaşığı kupaya konur. 150 ml yeni kaynamış su ilave
edilir,
10 dk sonra süzülerek günde 3-4 kez içilir.

FİTOTERAPİDE DOĞRULAR NELERDİR ?

Kullanacağınız bitkiler; kuru, görünüşü canlı ve saf olmalı

Kapalı ve ağzı sıkıca kapalı kaplarda güneşten uzakta
saklayınız

Fitoterapi ürünlerinde güvenilir firmaları tercih ediniz

Fitoterapi ürünlerinin etiketinde (kullanılan bitki adı, etkili
bileşikler hakkında detay, üretim yeri, üretim ve son kullanma
tarihi) bulunmalı

Soğuk algınlığı, öksürük kesici, kabızlık ve midevi
rahatsızlık gibi basit hastalıklarada; Fitoterapi ürünlerini
kendiniz kullanabilirsiniz

Diyabet, yüksek tansiyon, kanser ve kalp rahatsızlıklarında
bitkisel tedaviyi ancak normal tedavinize yardımcı amaçla
doktorunuzdan OK aldıktan sonra kullanınız

Kullanım süre ve dozlarına dikkat edilmelidir

Bitkisel ilaçlarında bir takım yan etkilerinin ve toksik etkiler
gösterebileceği unutulmamalıdır!!!
(alerjik reaksiyon, mide rahatsızlıkları ve başağrısı)

Sentetik ilaçlarla oluşabilecek etkileşmeler varsa dikkat edilmeli

Sağlık Bakanlığından Ruhsat almış ürünler satın alınmalı

YAPILMASI GEREKENLER

Türkiye’de Tıbbi bitkilerden Fitofarmasötiklerin geliştirilmesi
için olanaklar ve yeni projeler sağlanmalı. Yerli ilaç sanayi bu
konuda desteklenmeli ve teşvik edilmelidir. Fitoterapi preparatları
üretilerek ihraç edilmelidir

Doktorların Fitoterapi ve Tıbbi Bitkisel ürünler konusunda
bilgilendirilmeleri gereklidir. (Tıp fakültelerinde bitkilerle ilgili
ders verilmesi gibi)

Tıbbi bitkisel ürünler gıda olarak değil bir ilaç olarak
değerlendirilmeli (Tarım Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı
Arasında 23.10.2002’de yapılan protokol’un işlerliği takip
edilmelidir) sadece eczanelerde ve eczacı kontrolüyle satılmalıdır

Tıbbi bitkilerin kültürü yapılmalı, Doğadan toplanacaksa
bilinçli toplama yapılmalı, doğa tahrip edilmemelidir.

Comments (0) >>

Write comment

You must be logged in to post a comment. Please register if you do not have an account yet.