* Orkideler narin, cazip güzellikte,  egzotik görünüşlü çiçekleri ile bütün
dünyada en kıymetli çiçeklerin başında yer alır. Bu çiçeklerin uzun ömürlü
ve dayanıklı olması kesme çiçek olarak değerini daha da artırır.*

*Orkide sanılanın aksine sadece tropik bölgelerde yetişmez. Güney kutbu
hariç bütün iklimlere yayılmış 20.000 den fazla orkide çeşidi mevcuttur.
Mesela Anadolu ve Kıbrıs'da yetişen bir çok orkide cinsi vardır. Bunların
bir bölümü "Sahlepgiller" olarak tanınır. Ülkemize has sahlep  tozu bu
bitkilerin yumrularından elde edilir.*

*Yazımızın konusu olan orkideler ise tropik veya yarı tropik iklimlerde
yetişen ve süs bitkisi olarak kullanılan cinslerdir. *

*Bu orkidelerin çoğu tabii olarak ağaç üstlerinde yaşayan fakat parazit
olmayan bitkilerdendir. ( Epiphytes)  *

*Bu cinsler  çiçekçilikte ilerlemiş ülkelerde, uygun sera şartları
sağlanarak yıllardır yetiştirilmektedir. Hatta bir çok amatör meraklı kendi
imkanları ile sera şartları hazırlayarak zengin canlı koleksiyonlar meydana
getirmiş, bu işi hobi olmaktan çıkararak amaç edinmişlerdir. Biz sade
vatandaşların ise ev bitkisi olarak orkide yetiştirebilmesi yakın zamanlara
kadar akla bile gelmezdi. Fakat son zamanlarda yine batıdan başlayan bir
akımla ev şartlarında en kolay yetişen orkideler keşfedildi veya melezleri
üretildi. Adım başı rastlayabileceğimiz büyük marketlerde, seralarda satışa
sunuldu. Bu işin heveslileri günden güne çoğaldı. Artık salonumuzda
başdöndürücü güzellikleri ile bu zarif çiçeklerin boy göstermesi hiç de
hayal değil..*

*Orkideler diğer bitkilerden daha fazla ilgi bekler. Ancak onları ev
şartlarında hayatta tutmak pek zor değildir. Önemli olan en uygun ortamı
sağlayarak  bol çiçek açmalarını sağlamaktır. *

* *

*Orkide yetiştirmenin kuralları genel özellikler taşıdığı için aşağıda ana
başlıklar halinde belirtildi. *

*Cinsine göre değişen özellikler ise her bitkiyi tanıtan bölümde ayrıca
anlatılıdı.*

*   *

*
GENEL KURALLAR*

*                 *

*                                                    Orkide yetiştirmeye
yeni başlanıyorsa mutlaka üzeri bol tomurcuklu ve birkaç çiçeği açmış olgun
bir bitki satın alınmalıdır. Bitkiyi almadan önce evde en uygun *ortam  ve
şartlar ayarlanmalı, mevsim kış ise eve getirene kadar soğuktan *muhafaza
edilmelidir. (Çiçeğin naylon muhafazasının üzerine gazete kâğıdı
sarılabilir.)*

* *

*ISI:  Güzel ve uzun ömürlü çiçekler için orkidelerin gece ve gündüz
arasında 6-8 derece bir ısı farkına ihtiyaçları vardır. Cinsine göre biraz
değişmekle beraber, gündüz:20-25, gece:16-17 derece idealdir.*

* *

*IŞIK: Direkt güneş  almayan bol ışıklı, aydınlık bir yer lazımdır. Sabah
veya akşam güneşi alan bir pencerenin yakını idealdir. Penceredeki bir tül
perde ışığı yeteri kadar filtre edecektir. Kış aylarında yapay ışık
kullanılabilir. Floresan lambalar bu durumda yeterlidir.Yalnız, ışığı direkt
bitkiye değil de, başka bir yerden  bitkinin üzerine yansıyabilecek şekilde
yerleştirmek gerekir. Bitkinin günde 12-14 saat ışık alması çiçek yapımını
hızlandırır.*

   -

   *Yapraklar ışık açısından iyi bir göstergedir. Koyu yeşil, yumuşak
   yapraklar bitkinin az ışık aldığını, cinsine göre sarımsı-yeşil veya
   kızarmış yapraklar ışığın fazla geldiğini gösterir. Yeterli ışık alan
   orkidenin yaprakları açık , canlı bir yeşil olur.*
   -

   *Orkideler yandan değil, tepeden gelen ışıktan daha çok hoşlanırlar. *

* *

*SULAMA: Musluk suyu kireç ve klor taşıdığı için sprey veya sulama suyu
olarak kesinlikle uygun değildir. Yağmur suyu veya memba suyu kullanılmalı,
su oda sıcaklığında olmalıdır. Saf su gerekli mineralleri taşımadığı için
kullanılmaz. Çoğu  cinslerde iki sulama arasında üst toprağın hafif kuruması
beklenir.Toprağın tamamen kurumasına izin verilmemelidir. Toprak ıslak
değil,  nemli olmalıdır. Yaprak ve çiçekler ıslatılmadan sulanır. Saksı
tabağında su biriktirilmez. Orkideler genelde ağaç üstlerinde veya geçirgen
ormanaltı çürüntülerinde yetiştikleri için çok iyi drenaj gerektirirler.*

   -

   *Sulama ve püskürtme daima sabahları yapılmalıdır . Akşam
   sulamalarında bitki kurumaya fırsat bulamaz ve hastalanır.*

*NEM: Yüksek nem oranı şarttır. Bir püskürtücü ile yapraklarına her sabah
ılık su püskürtülmeli,çiçekler ıslanmamalıdır.  Daha iyi bir metod ÇAKILLI
TEPSİ <http://www.humeyraozdamar.net/salonbitkilerininbakimi.htm#cakiltepsi>kullanmaktır.
Bu aynı zamanda drenaj problemini azaltır ve bitkiyi sıcak
tutar. İki metod  aynı anda kullanılabilir.*

*BESİN: Orkideler için hazırlanmış bir sıvı gübre ile yaz aylarında 2, kışın
4 haftada bir beslenir. Aşırı gübreleme faydadan ziyade zarar verir.
Önerilere dikkatle uymalıdır.*

* *

*SAKSI DEĞİŞTİRME: Bitki sağlıklı görünüyorsa mümkün olduğu kadar saksı
değiştirilmemelidir. (Ancak 2-3 yılda bir gerekir) Saksıdan çıkan birkaç kök
önemli değildir. Değiştirme yapılacaksa çiçeksiz bir döneme denk getirilir.
(Normal toprak kullanılmaz.  Bulunabilirse orkide için hazırlanmış özel torf
kullanılmalıdır.( ağaç kabuğu, yaprak çürüntüsü,  yosun ve bitkisel kömürden
hazırlanmış karışımlardır).*

*Uygun torf bulunamazsa bahçe ürünleri satan her yerde bulunabilen hindistan
cevizi lifleri kullanılabilir. (Bakınız:HİNDİSTAN CEVİZİ
TORFU<http://www.humeyraozdamar.net/saksibitkileri.htm#coconat>
)*

*Yeni saksı eskisinden sadece bir numara büyük olmalıdır.*

* HAVALANDIRMA:*

*Orkideler aşırı sıcak, kuru ve havasız ortamları hiç sevmez. Kış aylarında
bile havadar mekan ister. Ancak hava cereyanından korumak şarttır. Pencere
önleri bu yüzden pek ideal değildir. Bulunduğu ortam bitkiye direk rüzgar
gelmeyecek şekilde her gün havalandırılır.  Cam açılamadığı zaman vantilatör
çalıştırılması da gerekli sirkülasyonu sağlayacaktır. Bitkiler ilkbahar
sonlarında korkmadan dışarı çıkarılabilir. Orkideler *bundan hoşlanır ve
sağlıklı gelişir.* Balkon veya bahçenin rüzgardan korunaklı, gölge bir
yerinde havalar soğuyana kadar tutulabilir.Güneş yaprakları yakabileceğinden
gölge şarttır. Gölge yoksa koyu renk bir tül veya şemsiye ile de
korunabilir.*

*Orkideler çiçeksiz iken de dikkatle sulanıp bakılmalıdır. Orkidelerin
çiçekleri geçtikten hemen sonra sapları 2-3 boğum üzerinden kesilir.*

*Orkidelerin çiçeklenme zamanı cinsine göre değişir. Aşağıda belirtilen
zamanlar şartlara göre değişebilir.*

*PROBLEMLER*

*Yapraklarda kahverengi nokta veya lekeler*

* *

*Lekeler sert ise direkt gün ışığından olabilir. Lekelere dokunulmaz. Bitki
biraz gölgeye çekilir. Lekeler yumuşaksa mantar demektir. Hasta dallar
derhal kesilip alınır.*

* *

*Büyüme bozukluğu*

*Dallar yan veya aşağı sarkarak büyüyorsa ışık veya sulama yetersiz
olabilir.*

* Küflenme*

*Yapraklarda küflenme  görünüyorsa serin ortamda aşırı nemlendirme yapılıyor
olabilir. Akşamları sulama ve püskürtmeden kaçınılmalıdır.*

* *

*Çiçek açmayan  bitki*

* *

*Bakımı doğru yapılıyor ve bitki sağlıklı ise daha fazla ışık gerektiğini
gösterir. (Yapay ışık)*

*Gece-gündüz yeterli arasında ısı farkı yoksa çiçeklenme olmayabilir. Zira
bitkinin tomurcuk yapabilmesi için gün ışığında ürettiği besini gece
dinlenme sırasında  depolaması gerekir.  Gece yüksek ısı varsa bu besin
harcanır. Dolayısı ile tomurcuk yapamaz.*

* *

*Tomurcuk dökülmesi*

* *

*Büyük ihtimalle sulama yetersiz veya ortam fazla kuru olabilir. Yeni
alınmış bitkilerde çok görülür.*

*Hijyen*

*Bitkinin sararmış yaprak ve çiçek sapları mutlaka steril bir makasla
kesilmelidir.*

*Böcek türü zararlılar orkidelerde pek görülmez. Seyrek olarak kabuklu bit
olursa alkollü bir pamukla temizlenir.*

*           *

*                    EVDE YETİŞTİRİLEBİLEN ORKİDE CİNSLERİ*

 Phalaenopsis

Tropik bölgelerde ağaç üstlerinde yaşayan (epiphyte) bu cins başlangıç için
nisbeten kolay bir seçim olabilir. Uzun sapların üzerinde açan büyük, uzun
ömürlü ve çok  cazip çiçeklere sahiptir. Gölgeye diğer hemcinslerinden daha
dayanıklıdır. Buna karşılık sıcağa ve neme daha fazla ihtiyaç duyar.
(Gündüz 22, gece 18 c.) Yıl içinde defalarca çiçek açabilir. Aynı sap
üzerinden tekrar çiçeklenir. Bu yüzden sap dipten değil, 3-4 boğum üzerinden
kesilmelidir.

Cymbidium

Bu cins de kolay yetişir. Geceleri biraz serinlikten hoşlanır. (gündüz 22,
gece 15 c.) Ancak  ışık isteği fazladır.  Bol ve uzun yaprakları epey yer
kaplar. Çiçekleri çok cazip, büyük ve son derece uzun ömürlüdür.  Minyatür
cinsleri de vardır.

Çiçeklenme zamanı: Ekim - Şubat arası

  Miltonia

*Diğerlerine göre daha derli toplu bir bitkidir. Hercaiye benzer çiçekleri
zengin renklerdedir. Çiçeklenme süresi bir ay kadar sürer. Serinlikten
hoşlanır. (gündüz 20, gece 15 c.)*

*Çiçeklenme zamanı: İlk ve sonbaharda, yılda iki kere.*

*Paphiopedilum*

*Terlik orkidesi de denilen bu cins fazla hassas değildir.Büyük çiçekleri
ilginç ve karakteristik bir şekle sahiptir. Hafif gölgede yetişebilir. *

*Çiçeklenme zamanı: Ekim-Mayıs arası.*

*Cattleya*

*10- 15 cm. çapında muhteşem çiçekleri ile orkide denince akla ilk gelen
cinstir. Orkidelerin kraliçesi olarak bilinir . Yüksek nem, bol ışık
gerektirir. Gündüz sıcak, gece ise serini sever.(25-16 c. arası) Bitkinin
son çiçeği de düşünce sap dibe yakın bir yerden kesilir ve kesik yer bir
damla erimiş mumla kapatılır ki, mikrop kapmasın.*

*Çiçeklenme zamanı: Ekim-nisan arası*

**

*Dendrobium*

*Bu salkım çiçekli orkide bol ışık ve nisbeten yüksek gündüz ısısı ister.
Buna karşılık serin gecelere diğerlerinden daha dayanıklıdır. (25- 10 c.
arası) Sonbaharda yaprakları kurur.*

*Çiçeklenme zamanı: Ekim- Ocak arası*

*Odontoglossum*

*Salkım şeklinde küçük çiçekleri gösterişli
renklerdedir.Yetiştirilmesikolaydır.,
*

* Orta karar ışık ister.  Sıcağı sever. *

*(Gündüz: 25c. Gece: 18 c.)*

  *
*

*  *

*    Vanda*

*Yeşilliği derli toplu ve zarif, çiçekleri cazip renklerde ve çok uzun
ömürlüdür. Bir kere açınca 8 hafta dayanır. Düzenli bakım ve besin
sağlanırsa yılda 2 kere açar.*

Comments (0) >>

Write comment

You must be logged in to post a comment. Please register if you do not have an account yet.