BOTANİK OLARAK IHLAMUR

  Yaprağın üst yüzü genellikle tüysüz, , alt yüzü ise, beyazımsı  stellate (yıldız şeklinde ) ve tomentose (keçemsi) tüylerle kaplıdır.  Petiole (yaprak sapı), 4,5 – 6 cm. kadar boyda olup, yine tomentose tüylerle kaplıdır. Çiçekler, sarımtrak beyaz renkli ve 7 – 10 kadar çiçekten meydana gelen inflorescence (çiçek topluluğu), cymose tiptedir. Bu çiçek topluluğu, pendulous (sarkar vaziyette) dur. Çiçek demetini taşıyan ortak sapın dip tarafında, parmak şeklinde bracte vardır. Bu bracte, çiçeklerden meyve meydana geldiğinde, meyvenin ve içinde taşıdığı tohumun, uçmak suretiyle yeni hayat alanlarına gitmesini sağlayan kanat şeklinde  bir strüktürdür.

Çiçeği meydana getiren kısımlardan olan sepaller (çanak yapraklar), beş adet olup, ayrıdır. Yani bu parçalar, dipte birleşmiş değildir. Petaller (taç yapraklar), beş adet olup, yine ayrıdır, yani dipte birleşmiş durumda değildir. Stamenler (erkek organlar) çok sayıdadır. Bazen, körelmiş yani fonksiyonel olmayan stamenler olan staminode’lar da mevcuttur.

        Çiçeğin en ortasında bulunan dişi organ olan pistilin dip kısmı olan ve içinde tohum taslaklarını bulunduran ovarium, beş odacıklı olup, her bir odacıkta ikişer tane ovulum (tohum taslağı) bulunmaktadır. Çiçekler, genellikle Haziran ayı civarında açarlar. 

         Meyve, nux  (yani olgunlukta dışı sertleşen ve içinde genellikle bir iki tohum bulunduran meyve. Bu nux tip meyveler, dıştan herhangi bir müdahale olmazsa, kendiliklerinden açılmazlar) tiptedir. Büyüklüğü, bir leblebi kadardır. Obovoid (bir yumurtanın boyuna kesiti şeklinde. Fakat, dar olan ucundan sap kısmına bağlı) şekillidir Meyvenin üzerinde, belli belirsiz hat şeklinde çıkıntılar ve siğil şeklinde, yine belli belirsiz yapılar vardır. Meyvenin üzeri,  yoğun ve ince tüylüdür. Meyvenin içinde, genellikle 1 – 2 adet tohum bulunmaktadır.

            Tilia argentea, genellikle deciduous (yaprak döken) ormanlarda, 50 – 400 m. rakımlar arasında yetişmektedir.

            Dünyada başlıca dağılım gösterdiği yerler; Balkanlar, Romanya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti ve Ukrayna’nın batı bölgeleridir. Bir Avrupa – Sibirya elementidir. Ülkemizde ise; Vize’nin kuzeyi, Istranca Dağları, Velika Köprüsü civarı, Tekirdağ, İstanbul Belgrad Ormanları, Şile, Bursa, Bolu, Adapazarı, Zonguldak, Karabük, Çanakkale, Bayramiç, İzmir ve Hatay civarı, başlıca dağılım gösterdiği bölgelerdir.

Tilia argentea türü, Vize’de de yetişen  ıhlamur ağacı türüdür. Bundan başka, ülkemizde bulunan üç ıhlamur türü daha vardır. Bu ıhlamur türleri ve yetiştikleri yerler ise; şöyledir: 

Tilia rubra DC. subsp. caucasica (Rupr.) V. Engler: Bu ıhlamur türü, genellikle yaprak döken karışık ormanlarda yetişir. Anavatanı Kafkasya’dır. Ülkemizde, Bolu, Zonguldak, Samsun, Giresun, Gümüşhane, Çoruh Havzası, Kars, Çanakkale ve İzmir civarında dağılım gösterir.

Tilia cordata Miller : Bu ıhlamur türünün anavatanı İngiltere olup, Avrupa’da çok yaygındır ve ülkemizde sadece İstanbul – Çilingoz’da yetişir

Tilia platyphyllos Scop. : Bu ıhlamur türü ise, genellikle kireçtaşından meydana gelmiş olan yerlerde ve / veya karışık ormanlarda, 1000 – 1500 m. arasında rakımlarda yetişir. Ülkemizde, Trabzon Sümela, Çanakkale ve  Isparta civarında dağılım gösterir

BİR SAĞLIK KAYNAĞI OLARAK IHLAMUR

Ferahlatıcı bir sıcak içecek olmasının yanında, ıhlamurun saymakla bitmeyecek kadar faydaları vardır. Bu amaçla kullanılan yeri ise, kurutulmuş çiçekleri ve brakteleridir. Latince olarak “flos tiliae” denilen bu çiçekler, suda kaynatılarak içilir. Oldukça lezzetli, içimi hoş ve ferahlık veren bu içeceğin başlıca faydaları şunlardır:

 Sinir sistemi üzerinde faydaları : 10 gram kurutulmuş ıhlamur çiçeği, 1 lt. su içinde kaynatılır. Çaydanlığın kapağı kapalı olarak demlenmeye bırakılır. Bu anda, üzeri bir bezle örtülürse, etkili maddelerinin kaybı da engellenmiş olur. Bu ıhlamur, 5 – 8 dakika içinde içilmelidir. Sinirleri kuvvetlendirir. Sinir bozukluklarını izale eder. Uykusuzluğa karşı, uyku getirici özelliği vardır. Ayrıca, spazm çözücüdür.  Ayrıca, sentetik olarak yapılmış ilâçların maalesef birtakım olumsuz yan etkileri de bulunmasına rağmen (şimdiye kadar, yan etkisi olmayan herhangi bir ilâç imâl edilememiştir) ıhlamurun, hiçbir olumsuz yan etkisi bulunmamaktadır.

 Grip ve soğuk algınlığına karşı : 10 gram kadar kurutulmuş  brakte – çiçek karışımı, 1 lt. suda kaynatılır. Daha sonra hafif ateşte, 25 – 30 dakika daha kaynatılmaya devam edilirse, yatıştırıcı olmaktan ziyade, göğüs yumuşatıcı özelliğe sahip olur. Bu yüzden, amacına göre bir süre boyunca kaynatmalıdır. Yukarıdaki süre kadar kaynatılıp içildiğinde, göğsü ve bronşları yumuşatıcı ve bu rahatsızlıkları izale edici özelliği vardır.

 Dolaşım sistemi ve kan üzerinde etkileri: Kâlp zayıflıklarında, yüksek tansiyonda, kolesterolde, damar kireçlenmelerinde, her bir çay bardağı için 5 gr. ıhlamur çiçeği hesaplanarak kaynatılır ve içilir.

Böbrekler ve boşaltım sistemi rahatsızlıklarında; Böbrekleri ve mesaneyi (idrar kesesi) temizler. Böbrek taşı ve kum düşürücüdür. Ayrıca, böbrek taşı oluşumunu engeller. İdrar söktürücüdür.

 Sindirim sistemi hastalıkları için: Mide ifrazatını arttırır. Bal ile karıştırılarak içildiğinde, ülsere karşı çok yararlı olduğu tesbit edilmiştir. Kabızlık ve bağırsak spazmlarına karşı birebirdir.

Bunların dışında; boyun ve yüze güzellik verir. Saç dökülmesini yavaşlatır.  Yukarıdaki faydalarının yanında, ıhlamur ağacının değerli ve makbûl kerestesi de vardır. Ayrıca, güzel görünümü ile, gölge yaparak, sıcak yaz günlerinde serinlik de sağlar. 

Comments (0) >>

Write comment

You must be logged in to post a comment. Please register if you do not have an account yet.